Phone: 714-751-5805   .   Email: info@vacf.org
17150 Newhope Street, #203, Fountain Valley, CA 92708

SỐNG VỚI NGƯỜI BỊ VIÊM GAN

VÀI YẾU TỐ & QUAN ĐIỂM CHÍNH

  • V́ bệnh viêm gan A, B, C, D và E lan tràn khắp nơi, nhất là ở các nước Á Châu, gia đ́nh Việt Nam nào cũng có ít nhất một vài người bị một trong những bệnh kể trên.

  • Tùy theo từng loại vi khuẩn viêm gan, bệnh truyền nhiễm qua nhiều phương thức khác nhau.

  • Thông hiểu được những phương thức lây bệnh và chữa trị bệnh viêm gan là điều kiện tiên quyết để sống với người bị viêm gan.

  • Chữa bệnh viêm gan theo "linh tính", hoặc theo những phương thức chưa được chấp thuận bởi hội Y Khoa Hoa Kỳ có thể làm lá gan hư hại một cách nhanh chóng hơn.

  • V́ bệnh AIDS cũng lây qua máu và sinh lư, một số bệnh nhân viêm gan, nhất là viêm gan B và D cũng có thể bị nhiễm bởi vi khuẩn HIV.

Nếu là người Việt trong một gia đ́nh đông đúc, chúng ta có lẽ đă và đang chung sống với người bệnh viêm gan B hoặc C mà không hề hay biết.  V́ đa số bệnh nhân viêm gan tuy có bệnh, nhưng không hề đau đớn, họ có thể tiếp tục lây bệnh của ḿnh cho người khác một cách tương đối dễ dàng. Với 1 trong 6 đến 7 người Việt đang bị viêm gan B, và 1 trong 20 đến 40 người bị viêm gan C, có lẽ không một gia đ́nh Việt Nam nào mà không có ít nhất một người đang bị một trong hai căn bệnh kể trên.

Tiếc thay, v́ kém hiểu biết, người ta thường có khuynh hướng đi từ thái cực này đến thái cực kia. Một mặt, bệnh có thể được xem như một lẽ đương nhiên, không ǵ đáng nói. Nếu bàn tới, th́ chỉ được thảo luận với những lư lẽ như: "Đă là người Việt th́ chúng ta, ai ai cũng PHẢI bị viêm gan, nếu không A, th́ B; không B th́ C. Điều này không có ǵ là lạ cả. Việc ǵ phải quan trọng hóa vấn đề." Mặt khác, bệnh có thể được xem như một "mối nhục", một thứ "hủi", nên dấu đi hoặc che đậy lại. Với ư tưởng nhục nhă này, nhiều bệnh nhân trở nên ngại ngùng, khó chịu, khi phải "tiết lộ bí mật" của ḿnh cho những người thân thương. Nhất là trong tinh thần "đẹp đẽ khoe ra, xấu xa đậy lại", nói về "cái tôi tật nguyền" cho người khác không phải là một chuyện dễ.

Tuy viêm gan siêu vi là bệnh truyền nhiễm, bệnh không nguy hiểm như bệnh AIDS hoặc ghê sợ như bệnh cùi. Bệnh không có đặc tính "di truyền", nên anh chị em trong nhà không nhất thiết phải mang cùng một căn bệnh. Tùy theo từng loại vi khuẩn khác nhau, bệnh có thể lây từ người này qua người kia, bằng cách này hoặc cách khác. V́ thế, khi sống với người bị viêm gan, chúng ta không những phải biết cách giúp đỡ người bệnh vượt qua những trở ngại khó khăn, mà c̣n phải thông hiểu những cách thức bảo vệ cho chính ḿnh. Sau đây là những điều quư vị nên để ư:

1) Bệnh viêm gan A lây qua đường tiêu hóa nên rất dễ lây. Bệnh dễ lây nhất một vài tuần lễ trước khi bệnh nhân có những triệu chứng của bệnh viêm gan cấp tính. Một khi da và mắt trở nên vàng, bệnh không c̣n truyền nhiễm nữa. Tiếp xúc với người bệnh trong lúc này không c̣n "nguy hiểm" nữa. Nói một cách khác, bệnh chỉ dễ lây trong thời gian ủ bệnh (khi bệnh nhân vẫn hoàn toàn khỏe mạnh).

V́ bệnh viêm gan A có thể chích ngừa một cách dễ dàng, quư vị nên đi khám bác sĩ để được chích ngừa. Đa số chúng ta nếu trưởng thành tại quê nhà, đều đă tiếp xúc với vi khuẩn viêm gan A trong quá khứ nên đă có kháng thể chống lại vi khuẩn viêm gan A. Điều này có nghĩa là chúng ta đă được miễn nhiễm vi khuẩn viêm gan A.

2) Bệnh viêm gan B lây qua máu và sinh lư, nên khó lây hơn bệnh viêm gan A. Thuốc chích ngừa viêm gan B rất hiệu nghiệm, và an toàn nên chúng ta cần chích ngừa càng sớm càng tốt. Ngay cả những phụ nữ trong lúc đang có thai, nếu chưa được miễn nhiễm cũng nên chích ngừa. Điều này có thể tránh được t́nh trạng bị viêm gan B cấp tính trong thời gian "nguy hiểm" này. May mắn thay, đa số phụ nữ trong thời kỳ thai nghén, nếu chẳng may, bị bệnh vi khuẩn viêm gan B cấp tính, vẫn có thể "lướt" qua một cách dễ dàng và bệnh không trở nên nặng hơn nếu so với người b́nh thường không mang thai.

3) Không nên giao hợp trong lúc người bệnh viêm gan C đang có kinh kỳ. Nếu người phụ nữ viêm gan C đang có kinh, sau khi tắm shower xong, họ nên "giội" nhiều nước để rửa sạch một số máu nhỏ có thể dính dưới sàn nhà. Nếu muốn, quư vị có thể dùng một số xà-bông lau nhà hoặc thuốc sát trùng bầy bán trong các siêu thị để khử trùng sau khi bước ra khỏi pḥng tắm.

4) Nên dự trữ một ít găng tay khám bệnh trong nhà, để nhỡ trong trường hợp phải chăm sóc những vết thương của bệnh nhân viêm gan B và C.

5) Một lần nữa, v́ phương pháp hữu hiệu nhất hiện nay trong việc pḥng ngừa bệnh viêm gan B và D là chủng ngừa, quư vị nên đi chích ngừa càng sớm càng tốt. Nếu một trong những thân nhân của quư vị đang bị viêm gan B, quư vị nên thử cường độ chất kháng sinh HBsAB (HBsAB titer) trong máu của quư vị. Nếu cường độ cao hơn 10 IU/L, quư vị đă được miễn nhiễm cho cả hai bệnh viêm gan B và D.

6) V́ viêm gan B, C, D gần như không bao giờ lây qua mồ hôi và nước bọt, va chạm thể xác trong đời sống hàng ngày với những bệnh nhân viêm gan B, C và D không lấy ǵ là nguy hiểm. Ăn uống chung hoặc chấm chung một chén nước mắm cũng được xem là rất an toàn. V́ thế, chúng ta không phải cô lập hóa bệnh nhân viêm gan như những "kẻ cùi lở". Bắt họ nấu nướng riêng biệt và dùng những chén bát riêng tư là một điều phi lư, nếu không muốn nói là vô nhân đạo.

7) Viêm gan E lây qua thức ăn và nước uống ô nhiễm bởi vi khuẩn. Khác với viêm gan A, bệnh này vẫn có thể tiếp tục lây bệnh trong nhiều tuần lễ, sau khi người bệnh đă phát ra những triệu chứng viêm gan cấp tính. V́ số tử vong cho cả mẹ lẫn bé sơ sinh có thể tăng lên rất cao, nhất là trong 3 tháng cuối cùng của thai nghén, những phụ nữ đang mang thai nên rất thận trọng về vấn đề vệ sinh, nếu trong nhà có người đang bị viêm gan E.

Nếu không hiểu bệnh viêm gan là ǵ, th́ có những hoàn cảnh đáng tiếc có thể xảy đến với bất cứ gia đ́nh của bệnh nhân viêm gan nào. Ví dụ, vợ bỏ chồng, chồng bỏ vợ, người bỏ người. Con cái đuổi bố mẹ ra khỏi nhà v́ sợ bệnh của ông bà có thể lây qua cho con cháu. Bố mẹ đuổi con cái ra ngoài v́ cho rằng con cái đă quá "lăng loàn", nên mắc phải căn bệnh này v.v. V́ thế, thông hiểu tường tận về các loại bệnh viêm gan không những sẽ giúp cho chúng ta những cách thức pḥng ngừa hữu hiệu, mà c̣n tránh được những hiểu lầm vô cùng tai hại.
Tôi thường khuyên cả bệnh nhân lẫn thân nhân nên t́m hiểu và theo dơi sự tiến triển của bệnh để tránh những kinh ngạc bất ngờ. Thỉnh thoảng nên tháp tùng người thân của ḿnh, khi họ đi bác sĩ. Bệnh nhân thường có khuynh hướng "dấu" bệnh, nên nhiều khi bệnh đă bước qua những giai đoạn cuối cùng mà người nhà vẫn không hề hay biết. Hỏi thăm bác sĩ về bệnh t́nh của người thân thương là một cách thức chăm sóc hữu hiệu, nhưng nên tránh những câu hỏi quá "phũ phàng" và quá thật tế, trước mặt bệnh nhân.

Sống với người thân bị viêm gan kinh niên có thể đưa đến những bực bội, khó chịu, bức rức, thất vọng, hoang mang cũng như những cảm giác bất lực, "vô tích sự" rồi "giận dữ" không nguyên cớ. Có nhiều bệnh nhân cảm thấy chán chường, thất vọng khi gan đă bị viêm quá lâu năm, hoặc đang bị tàn phá bởi những loại vi khuẩn khó chữa, bệnh ngày một trầm trọng hơn.

Khi niềm hy vọng ngày càng mong manh, bệnh nhân và gia đ́nh thường t́m đến những cứu cánh khác nhau, trong đó thuốc Bắc hoặc thuốc Nam đă và đang đóng một vai tṛ quan trọng. Như một người đang chết đuối, một chiếc lá vàng hay một nhánh cây khô, cũng có thể được xem như một chiếc phao, một tấm ván, một vị "cứu tinh", một lối thoát.

Rồi "c̣n nước, c̣n tát". Lắm khi, trong gia đ́nh mỗi người "tát" một kiểu. Hễ ai mách điều ǵ, điều đó có thể được đem ra thi hành một cách triệt để, đôi khi kém khoa học và vô nghĩa lư. Thuốc càng mắc, th́ càng tốt. Phương pháp chữa trị, càng cầu kỳ, càng rắc rối, càng bí ẩn, th́ càng có hiệu lực. Rồi "có tin, có lành". Nhiều cách thức chữa trị được ứng dụng một cách trang nghiêm trà trộn với những thủ tục tôn giáo huyền bí hoặc những nghi lễ không kém phần trang trọng.

Khi thuốc Tây "chữa không xong", bệnh nhân thường có cảm tưởng như đă bị bỏ rơi. Sự bực tức và mối tuyệt vọng lâu dần, đưa họ vào những "vũng lầy" tâm lư không lối thoát. Bệnh càng nặng hơn, mối giận dữ, bực tức và ḷng oán trách trở nên càng rơ rệt hơn. Người bệnh dễ "cau có" hơn. Tính t́nh trở nên khó chịu hơn. Lời ăn tiếng nói thiếu dần tự chủ, dễ đưa đến những giận dỗi, xích mích, căi cọ, mất ḷng. V́ thế, hơn lúc nào hết thân nhân của bệnh nhân viêm gan kinh niên trong những giai đoạn trầm trọng này cần sự thông cảm bao la và tấm ḷng kiên nhẫn bền bỉ. Tuy nhiên, nói th́ dễ, làm th́ khó. Trong thời điểm, khi bệnh nhân bắt đầu mất dần sự minh mẫn, dễ loạn trí (hepatic encephalopathy), vấn đề chăm sóc người bệnh trở nên tỉ mỉ, khó khăn và mất nhiều công sức hơn. Nhiều thân nhân phải nghỉ làm dài hạn để chăm sóc cho người thân của ḿnh một cách thường trực. Trong lúc gần gũi bệnh nhân thường xuyên hơn, một số thân nhân mới bắt đầu ư thức được tính cách trầm trọng của căn bệnh mà người thân thương của họ đang gánh chịu từ bấy lâu nay.

Như đă tŕnh bầy trong chương Chai Gan, một khi gan đă bị chai, bệnh sẽ tiếp tục tăng trưởng mỗi ngày một nhanh hơn. Đây là thời gian "không c̣n thuốc chữa", nên tất cả mọi nỗ lực trị bệnh không ǵ khác hơn là đ́nh hoăn và thuyên giảm những biến chứng của chai gan càng lâu, càng tốt; càng nhiều, càng hay. Trong thời điểm này, tất cả thuốc men, ngay cả những thuốc thiên nhiên lấy từ cỏ cây, nếu uống không đúng cách hoặc quá nhiều đều có thể làm bệnh trở nên trầm trọng hơn. V́ thế, sự thương yêu người thân thương đang bị chai gan có thể sẽ đưa đến những tác hại ngoài ư muốn. Một lần nữa, xin quư vị tham khảo ư kiến của nhiều bác sĩ khác nhau trước khi cho bệnh nhân chai gan uống bất cứ một thứ thuốc ǵ. Như đă tŕnh bầy trong chương "Dinh Dưỡng cho người bị viêm gan", đa số thuốc Bắc/Nam rất an toàn, và có thể mang lại một ít kết quả tốt đẹp trong một số bệnh tật khác nhau, nhưng trong trường hợp của người chai gan, ngay cả một miếng thịt ḅ nho nhỏ, chẳng hạn, tưởng như "vô thưởng, vô phạt" cũng có thể như "một giọt nước làm vỡ cái đê".

Một khi bệnh nhân viêm gan trở nên quá âu lo, sợ sệt. Họ thường "cắn răng, chịu đựng" và tránh không uống bất cứ một thứ thuốc ǵ, v́ sợ gan của họ sẽ chóng hư hơn với phản ứng phụ của thuốc. Nhiều người chỉ "nghe nói", và cứ thế "làm theo" những lời nói, lời khuyên từ bè bạn, sách báo, không chính xác, kém khoa học một cách triệt để.

Tuy một số hóa chất có thể làm viêm gan, đa số thuốc Tây, nếu uống đúng cách sẽ rất an toàn và ít phản ứng phụ. V́ thế, không phải thuốc nào khi uống vào cũng sẽ trở thành những độc tố cho tế bào gan. Điều này, một lần nữa tô điểm cho câu: "gan tuy dễ hư, lại khó hư". Xin quư vị tham khảo ư kiến với bác sĩ của ḿnh trước khi tự ư ngừng uống các loại thuốc chữa bệnh kinh niên, như cao máu, tiểu đường v.v.

BỆNH VIÊM GAN VÀ BỆNH AIDS

V́ cách thức lây bệnh viêm gan B và bệnh AIDS tương tự như nhau, một số bệnh nhân đă bị lây cả 2 bệnh này cùng một lúc, khi dùng chung kim chích hoặc giao hợp với người có bệnh. Những trường hợp này tăng nhanh một cách đáng ngại trong cộng đồng Việt Nam, khi số thanh niên trở về quê nhà để t́m thú vui bên những bông hoa đầy quyến rũ, ngày một nhiều hơn.

Dựa theo thống kê vừa được tuyên bố tại Hội Nghị Hiệp Quốc chống Bệnh AIDS (U.N. AIDS Conference) tại New York vào tháng 6 năm 2001, tại vùng Nam và Đông Nam Á đă có gần 6 triệu người đă và đang bị bệnh AIDS. Con số này tăng nhanh một cách kinh khủng, khoảng 30 % mỗi năm, nhất là ở các tỉnh lỵ, khi măi dâm đă trở thành một kỹ nghệ thương mại công khai. Nước Mỹ với diện tích rộng lớn hơn vùng Đông Nam Á rất nhiều, "chỉ" có khoảng 850 ngàn người bị bệnh AIDS.

Người ta ước đoán trong năm 2003, tại Việt Nam đă có gần 17 ngàn người vừa mới bị nhiễm trùng HIV nâng cao tổng số bệnh nhân HIV thành 76 ngàn trên toàn lănh thổ. Trong số này có khoảng 11, 600 người đă bị phát bệnh AIDS và khoảng 6,550 người ĺa trần v́ vi khuẩn này vào cuối năm 2003.

Hiện nay, bệnh AIDS như một trận hồng thủy càn quét những nước thuộc vùng nam Phi Châu, như Angola, Botswana, Congo, Kenya, Mozambique, Namibia, South Africa, Zambia, Zimbabwe v.v. với con số tổng cộng lên đến hơn 25.3 triệu người. V́ thiếu thuốc men, đa số những người này sẽ ĺa trần trong một thời gian rất ngắn. Thí dụ điển h́nh, là khoảng 36% công dân nước Botswana đă và đang bị AIDS. Chỉ trong một quốc gia nhỏ bé này thôi, sẽ có ít nhất 24 ngàn người thiệt mạng mỗi năm.

Nước Việt Nam, nếu không có những kế hoạch cấp tốc, quy mô và hiệu nghiệm, sẽ chẳng bao lâu rơi vào trận chiến "ghê tởm" này, mà kẻ thù sẽ sẽ len lỏi vào từng gia đ́nh của mỗi một chúng ta.

Người bị viêm gan B và C, nếu bị lây thêm bệnh AIDS có thể sẽ chóng ĺa đời hơn. Vi khuẩn viêm gan, với sự "tiếp tay" của vi khuẩn AIDS có thể sẽ tàn phá lá gan một cách nhanh chóng hơn. Họ sẽ dễ bị nhiễm trùng và ung thư hơn. Sống chung với bệnh nhân viêm gan mang vi khuẩn HIV trong người, v́ thế, trở nên rắc rối và "nguy hiểm" hơn gấp nhiều lần.

Tóm lại, khi sống với người bệnh viêm gan chúng ta cần hiểu rơ chứng bệnh của họ. V́ đây không phải là bệnh hủi và không dễ lây như bệnh cảm cúm, nên chúng ta không cần phải xa lánh họ hoặc "bắt" họ ăn uống, nấu nướng riêng biệt. Nếu chưa được miễn nhiễm, nên chích ngừa viêm gan B càng sớm càng tốt. V́ chưa có thuốc chích ngừa viêm gan C, bằng mọi cách nên tránh tiếp xúc một cách trực tiếp với máu của bệnh nhân. Khi bệnh trở nên nặng hơn, nhất là trong trường hợp gan đă quá bị chai, chúng ta không c̣n sống với bệnh nhân nữa. Bây giờ là lúc chúng ta sống cho họ. Một trong những khẩu hiểu quan trọng nhất khi hành nghề y sĩ là "DO NO HARM" (Tạm dịch là "nếu không chữa được, xin đừng phá thêm"). Lời khuyên này cũng rất đúng cho tất cả những ai đang chăm sóc bệnh nhân viêm gan kinh niên. Nhiều khi v́ ḷng tốt, chúng ta vô t́nh làm hại người thân thương của ḿnh nhiều hơn là giúp đỡ cho họ.

Back to top